Ngành logistics đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam với tốc độ tăng trưởng ấn tượng 14-16% mỗi năm (Theo Bộ Công Thương, 2023). Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn bỡ ngỡ với các thuật ngữ chuyên ngành này. Bạn có biết logistics thực sự là gì và các khái niệm cơ bản trong ngành? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Logistics là gì? Tìm hiểu định nghĩa và vai trò
Theo định nghĩa của Hiệp hội Quản lý Chuỗi cung ứng (CSCMP), logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát hiệu quả việc vận chuyển và lưu trữ hàng hóa, dịch vụ và thông tin liên quan từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng.
Logistics đóng vai trò then chốt trong hoạt động kinh doanh thông qua 5 chức năng chính:
- Vận tải và phân phối
- Quản lý kho bãi và lưu trữ
- Đóng gói và xử lý hàng hóa
- Quản lý thông tin và dữ liệu
- Tối ưu hóa quy trình và chi phí
Trong nền kinh tế hiện đại, logistics không chỉ đơn thuần là hoạt động vận chuyển hàng hóa mà còn là yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp. Một hệ thống logistics hiệu quả giúp giảm chi phí, tăng tốc độ giao hàng và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.
10 thuật ngữ cơ bản trong ngành logistics
1. Supply Chain (Chuỗi cung ứng)
Chuỗi cung ứng là mạng lưới các tổ chức, con người, hoạt động, thông tin và nguồn lực tham gia vào quá trình tạo ra và chuyển giao sản phẩm từ nhà cung cấp đến người tiêu dùng cuối cùng. Logistics là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng, đảm bảo sự vận hành trơn tru của toàn bộ hệ thống.
2. Forwarding (Giao nhận vận tải)
Forwarder là đơn vị trung gian đóng vai trò tổ chức và điều phối các hoạt động vận chuyển hàng hóa. Họ cung cấp các dịch vụ như:
- Đặt chỗ với hãng tàu/hãng hàng không
- Chuẩn bị chứng từ xuất nhập khẩu
- Tư vấn lộ trình vận chuyển tối ưu
- Theo dõi và cập nhật trạng thái lô hàng
3. Incoterms (Điều kiện thương mại quốc tế)
Incoterms là bộ quy tắc quốc tế xác định trách nhiệm của người mua và người bán trong giao dịch thương mại quốc tế. Các điều khoản phổ biến nhất bao gồm:
- EXW (Ex Works): Người bán chỉ có trách nhiệm đặt hàng hóa tại cơ sở của mình
- FOB (Free On Board): Người bán chịu trách nhiệm đến khi hàng được bốc lên tàu
- CIF (Cost, Insurance and Freight): Người bán chịu chi phí vận chuyển và bảo hiểm đến cảng đích
4. Bill of Lading (Vận đơn)
Bill of Lading (B/L) là chứng từ vận tải quan trọng nhất trong vận tải biển, thể hiện:
- Hợp đồng vận chuyển giữa người gửi hàng và hãng tàu
- Biên nhận hàng hóa
- Chứng từ sở hữu hàng hóa
5. Warehouse Management (Quản lý kho)
Quản lý kho là hoạt động điều hành và kiểm soát các quy trình trong kho từ nhập hàng đến xuất hàng. Hệ thống WMS (Warehouse Management System) giúp tự động hóa các quy trình này, tối ưu hóa không gian lưu trữ và nâng cao hiệu quả hoạt động.
6. Last Mile Delivery (Giao hàng chặng cuối)
Last Mile Delivery là công đoạn cuối cùng trong quá trình vận chuyển hàng hóa đến tay người tiêu dùng. Đây thường là khâu tốn kém nhất trong chuỗi logistics, chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí vận chuyển.
7. Cross-docking (Trung chuyển hàng)
Cross-docking là phương thức vận hành kho trong đó hàng hóa được chuyển trực tiếp từ điểm nhận đến điểm giao mà không qua quá trình lưu kho. Phương thức này giúp:
- Giảm chi phí lưu kho
- Tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa
- Tối ưu hóa không gian kho bãi
8. Customs Clearance (Thông quan)
Thông quan là quá trình làm thủ tục với cơ quan hải quan để được phép xuất/nhập khẩu hàng hóa. Quy trình này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chứng từ và tuân thủ các quy định pháp luật.
9. Transportation Management (Quản lý vận tải)
Quản lý vận tải bao gồm việc lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hóa. Hệ thống TMS (Transportation Management System) giúp tối ưu hóa lộ trình, theo dõi phương tiện và quản lý chi phí vận chuyển.
10. KPI trong Logistics
Các chỉ số KPI quan trọng trong logistics bao gồm:
- Tỷ lệ giao hàng đúng hạn (On-time Delivery)
- Độ chính xác trong đơn hàng (Order Accuracy)
- Thời gian xử lý đơn hàng (Order Processing Time)
- Chi phí logistics trên doanh thu (Logistics Cost to Revenue)
Xu hướng phát triển của ngành logistics hiện đại
Ngành logistics đang trải qua quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ với việc áp dụng các công nghệ mới như AI, IoT và Blockchain. Green logistics trở thành xu hướng quan trọng khi các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.
Tại Việt Nam, ngành logistics đang phát triển nhanh chóng với sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp công nghệ logistics (logistics tech) và nền tảng số. Điều này hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội việc làm và phát triển nghề nghiệp trong tương lai.
